Regelmatig sauneren verlaagt de kans op hartaandoeningen significant. Zo goed zelfs dat wetenschappers het vergelijken met matige sportbelasting. We zetten de wetenschappelijke bevindingen voor je op een rij en leggen uit waarom een buitensauna in je eigen tuin de makkelijkste manier is om die routine vol te houden.

De Finse studie die alles veranderde

In 1984 begonnen Finse onderzoekers aan een van de langstlopende gezondheidsonderzoeken ooit, de KIHD-studie. Ze volgden meer dan 2.000 mannen in de leeftijd van 42 tot 61 jaar in Oost-Finland, een regio waar saunabaden net zo vanzelfsprekend is als dagelijks douchen. Twintig jaar lang registreerden ze gezondheidsdata, leefgewoonten en mortaliteitscijfers.

De uitkomst was verrassend helder: hoe vaker iemand saunabaadde, hoe lager de kans op hartziekten en vroegtijdig overlijden. Mensen die vier tot zeven keer per week saunabaadden hadden een 63 procent lager risico op plotse hartdood dan mensen die dat slechts één keer per week deden. Niet een beetje minder, bijna twee derde minder kans.

Wat er in je lichaam gebeurt tijdens een saunasessie

Als je de sauna instapt en de temperatuur stijgt, reageert je lichaam op een manier die opvallend veel lijkt op matige lichaamsbeweging. Je hartslag stijgt, je bloedvaten zetten uit (vasodilatatie), wat de perifere bloeddruk verlaagt en de doorbloeding van spieren en huid verbetert.

Tegelijkertijd neemt je zweetsecretie toe, je lichaam reguleert de temperatuur. Dit is een actief fysiologisch proces dat energie kost en het hart belast, maar op een gecontroleerde, aangename manier. Wetenschappers beschrijven het als "passieve cardiovasculaire oefening".

Na de sauna daalt je hartslag weer, en die afwisseling van versnelling en herstel is precies wat je cardiovasculaire systeem traint. Het is vergelijkbaar met intervaltraining, maar dan zonder de spierpijn achteraf.

Meer gezondheidsvoordelen die onderzoek aantoont

Bloeddruk. Regelmatig saunabaden kan de systolische bloeddruk merkbaar verlagen. Het effect houdt enkele uren aan na een sessie.

Inflammatie. Verhoogde niveaus van C-reactief proteïne (CRP), een marker voor chronische ontstekingen, dalen bij mensen die regelmatig saunabaden. Chronische laaggradige ontstekingen worden in verband gebracht met een groot aantal welvaartsziekten, van artritis tot depressie.

Longgezondheid. Mensen die regelmatig saunabaden hebben een lagere kans op chronische longziekten zoals COPD. De combinatie van warmte en vochtige lucht (bij löyly) lijkt de luchtwegen te ontspannen.

Mentale gezondheid. Saunabaden verhoogt de aanmaak van bèta-endorfinen, de "feel good"-hormonen. Onderzoek wijst erop dat regelmatig saunabaden de symptomen van milde stress kan verminderen. Het ritueel van warmte, rust en afkoelen heeft een bijna meditatief effect.

Voor wie is saunabaden veilig?

Voor de grote meerderheid van mensen is saunabaden volkomen veilig. Maar er zijn uitzonderingen. Heb je recentelijk een hartaanval gehad, ernstige hartproblemen, of gebruik je bloeddrukverlagende medicatie die ook vaatverwijdend werkt? Raadpleeg dan eerst je arts. De combinatie van vaatverwijding door de sauna en medicijnen die hetzelfde doen, kan leiden tot een te lage bloeddruk.

Alcohol en sauna combineren is af te raden, alcohol is ook een vaatverwijder en vergroot de belasting op het hart. Wacht altijd minstens twee uur na alcoholgebruik voor je de sauna in gaat.

Hydratatie. Een saunasessie van 15 tot 20 minuten kost je aardig wat vocht via zweet. Drink vóór en na de sessie voldoende water of elektrolytenrijke dranken. Begin nooit uitgedroogd aan een saunasessie.

Waarom een eigen sauna het verschil maakt

De gezondheidsvoordelen van saunabaden zijn het sterkst bij regelmatig gebruik, vier tot zeven keer per week. Dat is alleen realistisch als de sauna laagdrempelig beschikbaar is. Een openbaar zwembad of een sportschool is 's avonds na het werk of op een doordeweekse ochtend zelden de makkelijkste keuze.

Een STOOMR in je eigen tuin verwijdert die drempel volledig. De sauna is er altijd. Je plant geen ritje naar de sportschool, je loopt tien stappen over je terras. Dat verschil in toegankelijkheid vertaalt zich direct in frequentie. En frequentie is precies wat de gezondheidswetenschap aanwijst als de bepalende factor.

Deze bevindingen komen voort uit onderzoek van Jari Laukkanen, hoogleraar cardiologie aan de Universiteit van Oost-Finland, die de KIHD-studie decennialang mede heeft geanalyseerd en gepubliceerd.